علت خشکشدن سرشاخههای درختان چیست؟
خشکشدن سرشاخهها یک بیماری مشخص نیست؛ بلکه هشداری است که نشان میدهد آبرسانی به بخشهای انتهایی درخت مختل شده است. این مشکل ممکن است از آبیاری نامناسب، آسیب ریشه، شوری خاک، آفات چوبخوار یا بیماریهای شاخه و تنه ایجاد…
خشکشدن سرشاخهها یک بیماری مشخص نیست؛ بلکه هشداری است که نشان میدهد آبرسانی به بخشهای انتهایی درخت مختل شده است. این مشکل ممکن است از آبیاری نامناسب، آسیب ریشه، شوری خاک، آفات چوبخوار یا بیماریهای شاخه و تنه ایجاد شود.
برای انتخاب راهکار درست، ابتدا باید مشخص کنیم خشکیدگی از کدام قسمت درخت شروع شده و چه نشانههای دیگری همراه آن دیده میشود.
مهمترین علتهای خشکشدن سرشاخهها
کمآبی یا آبیاری سطحی
سرشاخهها دورترین بخش درخت از ریشه هستند؛ به همین دلیل کمبود آب معمولاً زودتر در این قسمت دیده میشود.
نشانههای احتمالی:
- سوختگی نوک و حاشیه برگها
- پژمردگی در ساعات گرم
- خشکشدن شاخه از نوک به سمت پایین
- خاک خشک در عمق ریشه
- کوچکماندن برگ و میوه
وجود آب روی سطح خاک به معنی آبیاری کافی نیست. باید بررسی شود آب تا چه عمقی نفوذ کرده و آیا به تمام محدوده ریشه رسیده است یا خیر.
آبیاری بیشازحد و پوسیدگی ریشه
خیسماندن طولانی خاک، اکسیژن اطراف ریشه را کاهش میدهد. در این وضعیت، ریشه با وجود رطوبت فراوان نمیتواند آب کافی جذب کند و سرشاخهها خشک میشوند.
پژمردگی در خاک خیس، زردشدن برگها، بوی نامطبوع خاک و سیاه یا نرمشدن ریشهها میتواند نشانه آسیب ریشه باشد.
شوری آب و خاک
شوری، جذب آب توسط ریشه را دشوار میکند. سوختگی حاشیه برگها، ضعف رشد سالانه، ریزماندن میوه و خشکشدن تدریجی سرشاخهها میتواند با شوری مرتبط باشد.
تشخیص شوری با مزهکردن آب یا خاک قابلاعتماد نیست. برای بررسی دقیق باید EC آب و خاک اندازهگیری شود.
شانکر و بیماریهای شاخه
اگر فقط یک یا چند شاخه مشخص خشک شدهاند، محل اتصال بخش خشک و سالم را بررسی کنید. وجود زخم فرورفته، ترک، صمغ، تیرگی پوست یا قهوهایشدن بافت زیر پوست میتواند احتمال شانکر یا آسیب موضعی شاخه را افزایش دهد.
شانکر ممکن است دور شاخه گسترش پیدا کند و مسیر انتقال آب را قطع کند. تنش خشکی و زخمهای ناشی از هرس نامناسب نیز درخت را مستعد بعضی شانکرها میکنند. منبع: دانشگاه پنسیلوانیا
آفات چوبخوار
وجود سوراخ روی شاخه، خاکاره، شیره یا دالان زیر پوست میتواند نشانه فعالیت آفات چوبخوار باشد. این آفات با آسیبزدن به بافتهای انتقالدهنده، باعث ضعف یا خشکشدن شاخه میشوند.
بسیاری از آفات چوبخوار ابتدا به درختان ضعیف و تحت تنش حمله میکنند؛ بنابراین علاوه بر کنترل آفت، علت اولیه ضعف درخت نیز باید برطرف شود.
آسیب ریشه یا طوقه
گاهی سرشاخه خشک است، اما مشکل اصلی در پایین درخت قرار دارد. پوسیدگی ریشه، کرم سفید ریشهخوار، دفنشدن طوقه، فشردگی خاک یا آسیب مکانیکی ریشه میتواند جذب آب را محدود کند.
اگر خشکیدگی در چند بخش تاج دیده میشود، بررسی ریشه، طوقه و سیستم آبیاری ضروری است.
چگونه علت را تشخیص دهیم؟
قبل از مصرف کود یا سم، این موارد را بررسی کنید:
- رطوبت خاک در عمق ریشه
- سلامت ریشههای سفید و جوان
- وجود زخم، صمغ یا ترک روی شاخه
- وجود سوراخ، خاکاره یا دالان زیر پوست
- رنگ بافت زیر پوست شاخه
- وضعیت طوقه و پایین تنه
- EC آب و خاک
- الگوی خشکیدگی در سایر درختان باغ
اگر تمام سرشاخهها همزمان آسیب دیدهاند، احتمال مشکلات عمومی مانند آبیاری، شوری یا ضعف ریشه بیشتر است. اگر فقط یک شاخه خشک شده، ابتدا همان شاخه از نظر زخم، شانکر و آفت بررسی شود.
با سرشاخه خشک چه کنیم؟
شاخه کاملاً خشک به حالت اولیه بازنمیگردد. پس از مشخصشدن علت، قسمت خشک باید در زمان مناسب و با ابزار تمیز هرس شود. برش باید در بافت سالم انجام شود و شاخههای آلوده از باغ خارج شوند.
هرس بدون اصلاح علت اصلی کافی نیست. اگر مشکل از ریشه، شوری یا آبیاری باشد، سرشاخههای دیگری نیز خشک خواهند شد.
نقش محصولات تقویتی سبزینه
پس از کنترل علت اصلی، میتوان بر اساس شرایط خاک و درخت از یک برنامه اصلاحی استفاده کرد.
هیومیک اسید(دریافت اطلاعات محصول)
ممکن است در برنامه بهبود بستر ریشه و جذب عناصر قرار بگیرد.
محرک رشد(دریافت اطلاعات محصول)
میتواند در مرحله بازسازی ریشه و رشد جدید استفاده شود.
تریکودرما هارزیانوم(دریافت اطلاعات محصول)
و
باسیلوس سوبتیلیس(دریافت اطلاعات محصول)
نیز فقط متناسب با نوع مشکل، مشخصات محصول و دستور مصرف در برنامه مدیریت زیستی خاک قرار میگیرند.
این محصولات جایگزین اصلاح آبیاری، کنترل آفت، حذف شاخه آلوده یا تشخیص بیماری نیستند.
جمعبندی
خشکشدن سرشاخهها میتواند از کمآبی، آبیاری زیاد، شوری، پوسیدگی ریشه، شانکر یا آفات چوبخوار ایجاد شود. اولین اقدام، افزایش کود یا سم نیست؛ بلکه بررسی مسیر آب از خاک و ریشه تا شاخه است.
برای تشخیص دقیقتر، نوع درخت، منطقه، روش آبیاری و تصاویر سرشاخه، محل اتصال شاخه خشک به سالم، تنه، طوقه و ریشه باید بررسی شود.
سبزینه؛ تشخیص بهتر، اصلاح خاک و تقویت اصولی ریشه
